नव रसांचे रसग्रहण
वीर रस
बाहु स्फूरले ,हृदय चेतविले
कार्य करण्या सिद्ध झाले
ऐकता वीर रस वाणी ॥
असे पोवाड्याचि हाक ,
ढोल डफावरची थाप
अवतरेल रणरागिणी ॥
मनाचा खड्ग करुनी
चित्ताची ढाल धरुनी
जाऊ याच उपाये तरूनी
श्रीरामा , वीर रस तुज अर्पण ॥
अद्भुत
चकित झाली सृष्टी
विचारांची सरली गती
ऐसे चमत्कार घडती
यासी अद्भुत ऐसे नाव ॥
भूत लोकां नाही कळले
विवेकबुद्धीसी सम्भ्रमिले
चेतनेसी स्पर्शून गेले
ऐसे अघटीत घडले तो प्रकार अद्भुत ॥
स्वतः घ्यावी अनुभूती !!!!!!
नको त्याची अभिव्यक्ति
प्रसन्न करि मनासी ती अद्भुत गोष्ट ॥
एकदा प्रचिती घेऊन
चित्ती आभूषण त्याचे लेवुन
जाऊ याच उपाये तरुन
श्रीरामा ,अद्भुत रस तुज अर्पण ॥
बिभित्स
अंग शहारले ,मन किळसले
नको नको झाले, दृश्य पुढचे
हे लक्षण बिभित्स रसाचे ॥
देहाचे दर्शन ओँगळवाणे ,
प्रदर्शन शृंगाराचे मांडणे ,
न आवडे नच साहवे ,
परी अपरिहार्य त्याचे असणे ॥
समजून मनाने घ्यावे
निर्मिले ज्याने त्या ठावे ॥
चित्त निश्चल ते ठेवुन
जाऊ याच उपाये तरुन
श्रीरामा ,बिभित्स रस तुज अर्पण ॥
भीती
थरकाप जीवाचा झाला ,
पाय जागेवर थाम्बला ,
अघटीत घटना घडती
श्वापदे , संहारक दृश्यं दिसती
सत्य, स्वप्न आणि कल्पनेची
भूते बसता डोक्यावरती
पाझरे तो रस भीती ॥
कधी भासे तो भीषण
रूप रौद्र ही त्याची खूण
व्यायाम मनास देऊन
कणखर चित्त ठेवून
जाऊ याच उपाये तरुन
श्रीरामा ,भीती रस तुज अर्पण ॥
शृंगार
प्रेमाची देहातून अभिव्यक्ती
सौंदर्यात बहरते प्रीती
तेंव्हा ,
शृंगार रसात विहरते रती ॥
प्रिया ,भार्या असती रती
न्हाती धुती होते धरती
सर्वां आकर्षून घेती
तेंव्हा
बहरतो शृंगार ॥
गाभा याचा स्वभाविकता
रेषेपलीकडे बिभित्सता
संयम मनाशी घालून
चित्ती लालित्य ठेवून
जाऊ याच उपाये तरुन
श्रीरामा ,शृंगार रस तुज अर्पण ॥
हास्य
आनंदाचे येता उधाण ,निघून जाईल अवघा ताण
विनोद होता मोजून मापून ,
हास्य रस झरतसे ॥
थाम्बतील दुःखे पळभर ,उड़ता हास्याचे तुषार
त्यासाठी लागतो खोल विचार ,
अथवा होई उथळ हास्यरस॥
ज्ञान देणे सुगम ,हसवणे ते दुर्गम
त्या लागे निर्मळ मन
जे जाणेल दुःख आतून
ऐसी मशागत करून ,हास्याचे आनंदाचे बीज रोवून
जाऊ याच उपाये तरुन
श्रीरामा ,हास्यरस तुज अर्पण ॥
करूण
जीव कळवळला पाहून दुःख अपार
द्रवती नेत्र , काळीज गलबलले फार ।
दारिद्र्य आणि पोरकेपण ,
गात्रांत न उरला त्राण
पाहता पाझरे, तो रस करूण ।
द्यावा मदतीचा हात ,चित्त शांत ठेवून
हेच उपायी जाऊ तरुन
श्रीरामा, करूण रस तुज अर्पण ॥
प्रेम आणि शांत रस उरले दोन
'प्रेम' सर्व रसांचे मूळ ,'शांत' धरी वर आच्छादन ॥
प्रेम असता 'मी' वरती ,भीती ,बीभत्स ,वीर पाझरती
प्रेम उपजता दुसऱ्यासाठी , करुणा, शृंगार हास्य स्त्रवती ॥
जेंव्हा जाऊ या साऱ्या पुढती ,
प्रेम, प्रीती, माया परमेश्वराप्रती
तेंव्हा च मिळेल समाधान शांती
हीच देईल आत्म्यास सद्गती ॥
श्रीराम जय राम जय जय राम ॥
नंदिनी
वीर रस
बाहु स्फूरले ,हृदय चेतविले
कार्य करण्या सिद्ध झाले
ऐकता वीर रस वाणी ॥
असे पोवाड्याचि हाक ,
ढोल डफावरची थाप
अवतरेल रणरागिणी ॥
मनाचा खड्ग करुनी
चित्ताची ढाल धरुनी
जाऊ याच उपाये तरूनी
श्रीरामा , वीर रस तुज अर्पण ॥
अद्भुत
चकित झाली सृष्टी
विचारांची सरली गती
ऐसे चमत्कार घडती
यासी अद्भुत ऐसे नाव ॥
भूत लोकां नाही कळले
विवेकबुद्धीसी सम्भ्रमिले
चेतनेसी स्पर्शून गेले
ऐसे अघटीत घडले तो प्रकार अद्भुत ॥
स्वतः घ्यावी अनुभूती !!!!!!
नको त्याची अभिव्यक्ति
प्रसन्न करि मनासी ती अद्भुत गोष्ट ॥
एकदा प्रचिती घेऊन
चित्ती आभूषण त्याचे लेवुन
जाऊ याच उपाये तरुन
श्रीरामा ,अद्भुत रस तुज अर्पण ॥
बिभित्स
अंग शहारले ,मन किळसले
नको नको झाले, दृश्य पुढचे
हे लक्षण बिभित्स रसाचे ॥
देहाचे दर्शन ओँगळवाणे ,
प्रदर्शन शृंगाराचे मांडणे ,
न आवडे नच साहवे ,
परी अपरिहार्य त्याचे असणे ॥
समजून मनाने घ्यावे
निर्मिले ज्याने त्या ठावे ॥
चित्त निश्चल ते ठेवुन
जाऊ याच उपाये तरुन
श्रीरामा ,बिभित्स रस तुज अर्पण ॥
भीती
थरकाप जीवाचा झाला ,
पाय जागेवर थाम्बला ,
अघटीत घटना घडती
श्वापदे , संहारक दृश्यं दिसती
सत्य, स्वप्न आणि कल्पनेची
भूते बसता डोक्यावरती
पाझरे तो रस भीती ॥
कधी भासे तो भीषण
रूप रौद्र ही त्याची खूण
व्यायाम मनास देऊन
कणखर चित्त ठेवून
जाऊ याच उपाये तरुन
श्रीरामा ,भीती रस तुज अर्पण ॥
शृंगार
प्रेमाची देहातून अभिव्यक्ती
सौंदर्यात बहरते प्रीती
तेंव्हा ,
शृंगार रसात विहरते रती ॥
प्रिया ,भार्या असती रती
न्हाती धुती होते धरती
सर्वां आकर्षून घेती
तेंव्हा
बहरतो शृंगार ॥
गाभा याचा स्वभाविकता
रेषेपलीकडे बिभित्सता
संयम मनाशी घालून
चित्ती लालित्य ठेवून
जाऊ याच उपाये तरुन
श्रीरामा ,शृंगार रस तुज अर्पण ॥
हास्य
आनंदाचे येता उधाण ,निघून जाईल अवघा ताण
विनोद होता मोजून मापून ,
हास्य रस झरतसे ॥
थाम्बतील दुःखे पळभर ,उड़ता हास्याचे तुषार
त्यासाठी लागतो खोल विचार ,
अथवा होई उथळ हास्यरस॥
ज्ञान देणे सुगम ,हसवणे ते दुर्गम
त्या लागे निर्मळ मन
जे जाणेल दुःख आतून
ऐसी मशागत करून ,हास्याचे आनंदाचे बीज रोवून
जाऊ याच उपाये तरुन
श्रीरामा ,हास्यरस तुज अर्पण ॥
करूण
जीव कळवळला पाहून दुःख अपार
द्रवती नेत्र , काळीज गलबलले फार ।
दारिद्र्य आणि पोरकेपण ,
गात्रांत न उरला त्राण
पाहता पाझरे, तो रस करूण ।
द्यावा मदतीचा हात ,चित्त शांत ठेवून
हेच उपायी जाऊ तरुन
श्रीरामा, करूण रस तुज अर्पण ॥
प्रेम आणि शांत रस उरले दोन
'प्रेम' सर्व रसांचे मूळ ,'शांत' धरी वर आच्छादन ॥
प्रेम असता 'मी' वरती ,भीती ,बीभत्स ,वीर पाझरती
प्रेम उपजता दुसऱ्यासाठी , करुणा, शृंगार हास्य स्त्रवती ॥
जेंव्हा जाऊ या साऱ्या पुढती ,
प्रेम, प्रीती, माया परमेश्वराप्रती
तेंव्हा च मिळेल समाधान शांती
हीच देईल आत्म्यास सद्गती ॥
श्रीराम जय राम जय जय राम ॥
नंदिनी
